USG piersi – szczegółowe informacje

Co wykrywa USG piersi?

Badanie ultrasonograficzne piersi pozwala na precyzyjną ocenę struktury gruczołu piersiowego i wykrycie szerokiego spektrum zmian – od łagodnych po złośliwe. Dzięki wysokiej rozdzielczości nowoczesnych aparatów USG możliwe jest zobrazowanie zmian o wielkości zaledwie 3-5 mm.

Rak piersi – jak wygląda na USG?

Nowotwór złośliwy piersi na obrazie ultrasonograficznym zazwyczaj ma charakterystyczne cechy: nieregularne, postrzępione brzegi, niższą echogeniczność (wygląda ciemniej niż otaczająca tkanka), często daje tzw. cień akustyczny za zmianą. Guz może być nieruchomy względem otaczających tkanek i wykazywać wzmożone unaczynienie w badaniu Doppler.

Ważne: nie każdy guz o nieregularnych brzegach to rak! Ostateczne rozpoznanie wymaga biopsji i badania histopatologicznego. USG pozwala ocenić, czy zmiana jest podejrzana i wymaga pogłębienia diagnostyki.

Włókniaki piersi

Włókniaki (fibroadenoma) to najczęstsze łagodne guzy piersi, występujące głównie u kobiet między 20. a 35. rokiem życia. Na USG włókniak wygląda jak owalny lub okrągły guzek o gładkich, wyraźnych granicach, jednolitej strukturze i niższej echogeniczności. Jest ruchomy, nie daje cienia akustycznego, a jego wymiary rzadko przekraczają 2-3 cm.

Włókniaki nie zagrażają życiu, ale mogą rosnąć (zwłaszcza w ciąży) i wymagają okresowej kontroli. Czasem zaleca się ich usunięcie chirurgiczne, szczególnie gdy rosną lub powodują dyskomfort.

Torbiele piersi

Torbiele to zamknięte woreczki wypełnione płynem, bardzo częste u kobiet między 30. a 50. rokiem życia. Na USG torbiel ma charakterystyczny wygląd: jest bezechowa (czarna, ponieważ płyn nie odbija fal ultradźwiękowych), okrągła lub owalna, z wyraźnymi, cienkimi ściankami.

Torbiele proste (zawierające tylko płyn) są całkowicie łagodne i nie wymagają leczenia, chyba że są duże i bolesne – wtedy można je nakłuć i opróżnić

Torbiele złożone (z fragmentami litymi wewnątrz, pogrubiałymi ściankami) wymagają większej uwagi i czasem biopsji, aby wykluczyć zmiany rozrostowe.

Zmiany zapalne

USG piersi doskonale obrazuje stany zapalne:

– Zapalenie gruczołu piersiowego (mastitis) – najczęściej u kobiet karmiących, na USG widoczne jako obszar obrzęku, pogrubienie tkanek, wzmożone unaczynienie

– Ropień piersi – kolekcja płynu (ropy) widoczna jako torbiel z nieregularnymi ściankami, wymaga leczenia antybiotykami lub drenażu chirurgicznego

– Martwica tłuszczowa – może wystąpić po urazie piersi, na USG wygląda jak nieprawidłowa zmiana, ale jest łagodna

Zmiany łagodne

– Tłuszczaki (lipoma) – guzy zbudowane z tkanki tłuszczowej, miękkie, ruchome, widoczne na USG jako echogenne (jasne) struktury

– Zwapnienia – drobne złogi wapnia w tkance piersi, często łagodne, ale niektóre typy mogą wskazywać na zmiany przedrakowe (lepiej widoczne na mammografii)

– Brodawczaki wewnątrzprzewodowe – drobne narośla w przewodach mlecznych, mogą powodować wyciek z brodawki, wymagają oceny czy nie mają cech atypii

Implanty piersi

USG piersi jest również wykorzystywane do oceny implantów piersiowych – pozwala wykryć pęknięcie implantu, zbieranie płynu wokół implantu, czy przykurcz torebki włóknistej.

USG piersi a mammografia – kiedy które badanie?

To jedno z najczęstszych pytań kobiet: czy USG wystarczy, czy potrzebna jest też mammografia? Odpowiedź brzmi: zależy od wieku, struktury piersi i sytuacji klinicznej. Oba badania wzajemnie się uzupełniają – każde ma swoje mocne strony.

Kiedy USG piersi jest badaniem pierwszego wyboru?

U młodych kobiet (poniżej 40. roku życia) tkanka gruczołowa piersi jest gęsta i zwarta, co sprawia, że mammografia (badanie rentgenowskie) ma ograniczoną skuteczność – gęsta tkanka zasłania zmiany. W takim przypadku USG jest zdecydowanie lepszym badaniem, ponieważ doskonale obrazuje struktury w gęstej tkance gruczołowej.

USG piersi zalecane jest jako podstawowe badanie u kobiet:
– Poniżej 35-40 roku życia
– Z bardzo gęstą tkanką gruczołową (widoczną na mammografii)
– W ciąży i podczas karmienia piersią (mammografia w ciąży jest przeciwwskazana)
– Przy konkretnym guźku wyczuwalnym w samobadaniu (USG precyzyjnie go zlokalizuje)
– W kontroli znanych zmian łagodnych (np. włókniaków)

Kiedy mammografia jest niezbędna?

Po 40. roku życia tkanka gruczołowa ulega naturalnej przemianie tłuszczowej (tzw. inwolucja), staje się mniej gęsta. Wtedy mammografia staje się bardzo skutecznym narzędziem przesiewowym – wykrywa drobne zwapnienia, wczesne postacie raka, zmiany niepalpacyjne.

Mammografia zalecana jest:
– U wszystkich kobiet powyżej 40-50 roku życia (co 1-2 lata)
– W screeningu profilaktycznym po menopauzie
– Do wykrywania drobnych mikrozwapnień (złogów wapnia), które mogą być wczesnym objawem raka
– W ocenie rozległości zmian przed zabiegiem operacyjnymTabela porównawcza: USG vs Mammografia

Złoty standard: USG + mammografia

U kobiet po 40. roku życia optymalne jest połączenie obu badań : mammografia jako badanie przesiewowe (wykonywana co 1-2 lata), a USG jako uzupełnienie – szczególnie gdy mammografia wykryje nieprawidłowości lub gdy tkanka jest wciąż gęsta.

Przy obciążeniu rodzinnym rakiem piersi niektóre kobiety wykonują oba badania już od 30. roku życia. W takich przypadkach harmonogram ustala lekarz onkolog.

Rezonans magnetyczny (MRI) piersi

W szczególnych sytuacjach (bardzo wysokie ryzyko raka, obciążenie rodzinne, mutacje BRCA1/BRCA2) zalecany jest również rezonans magnetyczny piersi – najczulsze badanie obrazowe. To badanie zarezerwowane dla pacjentek wysokiego ryzyka, nie jest badaniem rutynowym.

Najważniejsze do zapamiętania: U młodych kobiet USG piersi jest badaniem pierwszego wyboru. Po 40. roku życia mammografia staje się kluczowa, a USG ją uzupełnia. Najlepiej: regularnie wykonuj oba badania zgodnie z rekomendacjami lekarza.

Jak odczytać wynik USG piersi? Skala BI-RADS wyjaśniona

Po badaniu USG piersi otrzymujesz opis zawierający ocenę w skali BI-RADS (Breast Imaging Reporting and Data System). To ustandaryzowany system oceny zmian w piersiach, stosowany na całym świecie. Dzięki niemu wiesz, czy wykryta zmiana jest łagodna, podejrzana, czy wymaga dalszej diagnostyki.

BI-RADS 0 – Badanie niekompletne

Co to znaczy: Obraz jest niejednoznaczny, potrzebne dodatkowe badania (np. dodatkowe projekcje w mammografii, USG uzupełniające, MRI).

Co dalej: Umów się na dodatkowe badanie zgodnie z zaleceniem lekarza.

Ryzyko nowotworu: Nieocenione (brak wystarczających danych).

BI-RADS 1 – Wynik prawidłowy

Co to znaczy: Piersi są całkowicie prawidłowe. Nie ma żadnych guzków, torbieli, zwapnień ani innych zmian.

Co dalej: Rutynowa kontrola za rok (lub za 2 lata, zależnie od wieku i czynników ryzyka).

Ryzyko nowotworu: Brak.

BI-RADS 2 – Zmiany łagodne (benign findings)

Co to znaczy: Wykryto zmiany, które są całkowicie łagodne i nie wymagają leczenia. Przykłady: proste torbiele, włókniaki, tłuszczaki, zwapnienia łagodne, blizny po operacjach.

Co dalej: Rutynowa kontrola za rok. Zmiany łagodne nie wymagają biopsji ani dodatkowych badań.

Ryzyko nowotworu: Brak (0%).

Przykład opisu: „W kwadrancie górnym zewnętrznym piersi prawej torbiel prosta o wymiarach 12 mm – BI-RADS 2. Zalecam kontrolę za 12 miesięcy.”

BI-RADS 3 – Zmiana prawdopodobnie łagodna

Co to znaczy: Wykryto zmianę, która najprawdopodobniej jest łagodna (>98% szans), ale nie można tego potwierdzić z całkowitą pewnością. Wymaga krótkookresowej kontroli (za 6 miesięcy), aby upewnić się, że nie rośnie.

Co dalej: Kontrolne USG za 6 miesięcy, następnie za kolejne 6 miesięcy, i po roku. Jeśli zmiana pozostaje stabilna przez 2 lata – przechodzi do kategorii BI-RADS 2.

Ryzyko nowotworu: <2% (bardzo niskie).

Przykład: Drobny włókniak, niejednorodna torbiel, skupisko mikrotorbieli.

Uwaga: Kategoria BI-RADS 3 nie wymaga biopsji, tylko obserwacji. Jeśli jednak zmiana rośnie na kontrolnych USG – zostaje przeklasyfikowana do BI-RADS 4 i wymaga biopsji.

BI-RADS 4 – Zmiana podejrzana (suspicious)

Co to znaczy: Wykryto zmianę, która ma cechy podejrzane i może być nowotworem. Wymaga biopsji (pobrania wycinka tkanki do badania histopatologicznego).

BI-RADS 4 dzieli się na podkategorie:
– BI-RADS 4A – niska podejrzliwość (2-10% ryzyka nowotworu)
– BI-RADS 4B – średnia podejrzliwość (10-50% ryzyka)
– BI-RADS 4C – wysoka podejrzliwość (50-95% ryzyka)

Co dalej: Biopsja cienkoigłowa lub gruboigłowa pod kontrolą USG. Pobrany fragment tkanki zostaje wysłany do laboratorium histopatologicznego, gdzie patolog ocenia, czy to zmiana łagodna, czy nowotwór.

Ryzyko nowotworu: 2-95% (zależnie od podkategorii).

Przykład: Guz o nieregularnych brzegach, lita masa z mikrozwapnieniami, guzek bez wyraźnych granic.

BI-RADS 5 – Zmiana wysoce podejrzana o nowotwór złośliwy

Co to znaczy: Zmiana ma typowe cechy raka piersi. Prawie na pewno jest to nowotwór, ale ostateczne potwierdzenie wymaga biopsji (ze względów medyczno-prawnych).

Co dalej: Pilna biopsja i dalsza diagnostyka onkologiczna. Po potwierdzeniu rozpoznania – leczenie chirurgiczne, chemioterapia, radioterapia (w zależności od rodzaju nowotworu).

Ryzyko nowotworu: >95%.

Przykład: Lita masa o nierównych, postrzępionych brzegach, z cieniem akustycznym, wzmożonym unaczynieniem w badaniu Doppler.

 BI-RADS 6 – Potwierdzony nowotwór złośliwy

Co to znaczy: Rak piersi został już potwierdzony biopsją przed wykonaniem obecnego badania. Kategoria BI-RADS 6 jest stosowana w trakcie leczenia – do oceny odpowiedzi na chemioterapię lub przed planowanym zabiegiem operacyjnym.

Co dalej: Kontynuacja leczenia onkologicznego zgodnie z planem terapeutycznym.

Ryzyko nowotworu: 100% (rozpoznanie już potwierdzone).

Postępowanie w zależności od wyniku

| BI-RADS | Znaczenie | Co dalej | Ryzyko raka |
|————-|————–|————–|—————–|
| 0 | Niejednoznaczne | Dodatkowe badania | Nieocenione |
| 1 | Prawidłowe | Kontrola za rok | 0% |
| 2 | Łagodne | Kontrola za rok | 0% |
| 3 | Prawdopodobnie łagodne | Kontrola za 6 m-cy | <2% |
| 4 | Podejrzane | Biopsja | 2-95% |
| 5 | Wysoce podejrzane | Pilna biopsja | >95% |
| 6 | Potwierdzony rak | Leczenie onkologiczne | 100% |

Pamiętaj: Tylko BI-RADS 4, 5 i 6 wymagają biopsji. Kategorie 1, 2 i 3 oznaczają zmiany łagodne lub wymagające jedynie obserwacji. Nie panikuj jeśli lekarz zaleca kontrolę za 6 miesięcy (BI-RADS 3) – to standard postępowania przy zmianach prawdopodobnie łagodnych.

Jeśli masz pytania dotyczące wyniku badania, zawsze możesz poprosić lekarza o szczegółowe wyjaśnienia. W naszej placówce każdy wynik USG piersi jest szczegółowo omawiany z pacjentką bezpośrednio po badaniu.

FAQ – USG PIERSI

1. Ile kosztuje USG piersi w Krakowie? USG piersi w Krakowie kosztuje około 200-260 zł. Badanie trwa ok. 20 minut, nie wymaga skierowania i obejmuje obie piersi z opisem i dokumentacją.

2. Kiedy najlepiej zrobić USG piersi? USG piersi najlepiej wykonać między 5. a 10. dniem cyklu miesiączkowego (licząc od pierwszego dnia miesiączki). Wtedy piersi są najmniej bolesne i obrzękuiete, a badanie najbardziej wiarygodne.

3. Czy USG piersi wykryje raka? USG piersi może wykryć zmiany nowotworowe, torbiele, włókniaki i inne zmiany. Przy podejrzeniu nowotworu konieczna jest biopsja i badanie histopatologiczne do potwierdzenia rozpoznania.

4. Jak przygotować się do USG piersi? Do USG piersi nie trzeba się specjalnie przygotowywać. Załóż wygodne ubranie (np. bluzkę z guzikami), zabierz wcześniejsze wyniki badań i zaplanuj wizytę na 5-10 dzień cyklu.

5. Czy USG piersi boli? Nie, USG piersi jest badaniem bezbolesnym. Może pojawić się niewielki dyskomfort gdy piersi są bardzo tkliwe przed miesiączką lub występuje stan zapalny.

6. Jak często robić USG piersi? Kobiety po 25. roku życia powinny wykonywać USG piersi raz na rok (lub dwa razy gdy w rodzinie występował rak piersi). Po 40. roku życia zaleca się też mammografię co 2 lata.

7. Czy USG piersi wystarczy czy potrzebna mammografia? U młodszych kobiet (poniżej 40 lat) z gęstą tkanką gruczołową USG jest badaniem podstawowym. Po 40. roku życia USG i mammografia wzajemnie się uzupełniają – oba badania są ważne.

8. Co to jest włókniak piersi i czy widać go na USG? Włókniak to łagodny guz piersi występujący u młodych kobiet. Na USG widoczny jest jako okrągła, gładka zmiana o jednolitej strukturze, z wyraźnymi granicami.

9. Czy można zrobić USG piersi w ciąży? Tak, USG piersi jest całkowicie bezpieczne w ciąży i nie wpływa na dziecko. W ciąży nie wykonuje się mammografii, więc USG jest podstawowym badaniem diagnostycznym.

10. Co oznacza kategoria BI-RADS w USG piersi? BI-RADS to skala oceny zmian w piersiach: 1-2 to norma, 3 to zmiana łagodna wymagająca kontroli, 4 to zmiana podejrzana wymagająca biopsji, 5-6 to wysoce podejrzana/potwierdzona zmiana nowotworowa.

11. Czy USG piersi wykryje wszystkie zmiany nowotworowe?
USG piersi wykrywa większość guzków i zmian litych, ale nie wszystkie rodzaje raka są widoczne na USG. Niektóre zmiany (np. drobne mikrozwapnienia) lepiej widać na mammografii. Dlatego u kobiet po 40. roku życia zaleca się połączenie obu badań. USG ma czułość ok. 80-90% w wykrywaniu raka piersi.

12. Co zrobić jeśli na USG piersi wykryto guzek?
Jeśli wykryto guzek, lekarz oceni jego charakterystykę w skali BI-RADS. Jeśli to zmiana łagodna (BI-RADS 2) – nie wymaga leczenia, tylko kontrola za rok. Jeśli podejrzana (BI-RADS 4-5) – konieczna biopsja (pobranie wycinka do badania histopatologicznego). Nie panikuj – większość guzków to zmiany łagodne (włókniaki, torbiele).

13. Czy można robić USG piersi podczas karmienia piersią?
Tak, USG piersi jest całkowicie bezpieczne podczas karmienia i nie wpływa na mleko. To badanie z wyboru u karmiących matek, ponieważ mammografia w tym okresie jest mało skuteczna (gęsta tkanka gruczołowa). USG pomaga wykryć zapalenia, ropnie, blokady przewodów mlecznych.

14. Jak długo czeka się na wynik USG piersi?
W naszej placówce wynik z opisem i dokumentacją zdjęciową otrzymujesz **bezpośrednio po badaniu**, w ciągu kilkunastu minut. Lekarz omawia wynik, odpowiada na pytania i w razie potrzeby kieruje na dalszą diagnostykę. Nie musisz czekać dni czy tygodni na opis.

15. Czy podczas USG piersi trzeba się rozbierać do naga?
Nie. Do badania USG piersi wystarczy zdjąć górną część ubrania (bluzkę, sweter) oraz biustonosz. Dolna część ciała (spodnie, spódnica) pozostaje ubrana. Badanie odbywa się w pozycji leżącej, a intymność pacjentki jest w pełni zachowana – drzwi gabinetu są zamknięte.